Hoe weet je welk lager je nodig hebt?
Zodra een machine of apparaat dat je gebruikt te veel geluid gaat maken, te veel trillingen veroorzaakt of merkbaar minder soepel werkt dan voorheen, wordt het tijd om de lagers te vervangen. Maar hoe weet je welk lager je nodig hebt om het apparaat weer te laten draaien? We nemen alle factoren waar je bij de selectie van het lager rekening mee moet houden met je door.
Hoe groot moet het lager zijn?
Een heeft drie verschillende afmetingen: de binnendiameter, de buitendiameter en de breedte. De binnendiameter is de diameter van de boring in het midden van het lager. Als je wilt weten welk lager je nodig hebt, is dat misschien nog wel de belangrijkste maat. Voor een goede werking is het namelijk een must dat het lager perfect om de as past. De binnendiameter moet dus precies gelijk zijn aan de diameter van de as waarop het lager geplaatst wordt. Het serienummer van een lager maakt het heel eenvoudig om een lager met de juiste binnendiameter te vinden.
Bij de meeste zijn de twee eindcijfers namelijk de binnendiameter in millimeters gedeeld door vijf. Daar zijn wel enige uitzonderingen op. Zo hebben lagers met eindcijfers lager dan 04 een afwijkende binnendiameter van 10 mm (00), 12 mm (01), 15 mm (02) of 17 mm (03). Ook hebben een afwijkend eindcijfer in hun serienummer. Deze kleine hebben een serienummer dat uit drie cijfers bestaat in plaats van vier of vijf. Het laatste cijfer is de binnendiameter in millimeters. hebben dus een boring met een diameter van slechts 8 mm, waarmee ze op zeer smalle assen passen.
Een heeft bijvoorbeeld een binnendiameter van 20 mm, maar een ook. Het verschil bij deze lagers zit in het formaat van de metalen onderdelen, dus de ringen en de kogels of rollichamen. De buitendiameter en breedte van een 6204 lager zijn groter dan die van een 6004 lager, wat betekent dat ze sterker zijn, maar ook meer inbouwruimte vereisen. Als je maar heel beperkt de ruimte hebt om het lager te monteren, kun je dus beter voor een exemplaar met kleinere ringen gaan. Kleine lagers kunnen over het algemeen hogere rotatiesnelheden verwerken dan grotere exemplaren.
Hoe wordt het lager belast?
Verder is het belangrijk om het juiste lager uit te zoeken bij hoe het belast wordt. Daarbij let je zowel op hoe zwaar het lager belast wordt als op de richting waarvandaan de belasting komt. Bij gebruik kan een lager namelijk loodrecht op het lager belast worden – zogeheten radiale belasting – of in de lengterichting van de as – wat bekendstaat als axiale belasting. De meest gebruikte lagers zijn kogellagers en , die primair gebruikt worden bij radiale belastingen. Voor axiale belastingen heb je een nodig, zoals een van de verschillende soorten in ons assortiment.
Het is echter niet altijd een kwestie van radiale of axiale belasting. Bij sommige toepassingen vinden deze soorten belasting tegelijk of afwisselend plaats. Dan heb je een lager nodig dat met beide types belasting om kan gaan. , die meer worden gebruikt dan welke andere soorten lagers dan ook, kunnen lichte axiale belastingen aan. Maar als er ongeveer gelijke gecombineerde of wisselende belastingen optreden, raden we aan om een lager uit te zoeken dat daar speciaal voor ontworpen is. , en zullen onder wisselende of gecombineerde belastingen probleemloos voor wrijvingsarme rotaties blijven zorgen.
Zoals gezegd maakt de grootte van de metalen onderdelen uit bij hoe zwaar het lager belast kan worden, maar ook de vorm van de rollende elementen tussen de ringen speelt een belangrijke rol in het bepalen welk lager je precies nodig hebt. In de regel kunnen cilindrische rollichamen, zoals die in een rollager of , zwaarder belast worden dan kogels. Kogels zijn daarentegen geschikter voor hoge snelheden, omdat ze minder contact maken met de loopbanen en er daardoor minder wrijving ontstaat bij de rotaties. Dat is overigens het geval bij lagers voor ieder type belasting.
Heeft het lager een afdichting nodig?
Vuil kan de levensduur van een lager flink verkorten. Als er stof of ander vuil tussen de kogels of rollichamen terechtkomt, zullen ze behoorlijk snel slijten omdat het metaal steeds weer langs het vuil beweegt. In een ruimte die niet hygiënisch is moet je echter ook gebruik kunnen maken van lagers. Hierbij kun je bijvoorbeeld denken aan de bouw, de mijnbouw, de landbouw of verschillende industrietakken. In dat geval kies je voor een lager dat aan één of beide zijden is afgedicht met een afdichtingsring. De afdichtingsringen houden dan het vuil uit het lager en de smeermiddelen juist erin.
Afdichtingsringen hebben wel invloed op hoe snel het lager kan roteren. Een afgedicht lager kan in de regel minder hoge toerentallen aan dan een open lager. Het verschil is het grootst met lagers die twee rubberen afdichtingen hebben, te herkennen aan “2RS” of “DDU” in het serienummer. Een rubberen afdichtingsring sleept namelijk op de binnenring, waardoor meer wrijving ontstaat dan bij een open lager. Lagers met één (Z) of twee stalen afdichtingsringen (ZZ of 2Z) laten nog een heel kleine ruimte open tussen de afdichtingsring en de binnenring. Hierdoor kunnen ze sneller roteren, maar zijn ze ongeschikt voor zwaar verontreinigde omgevingen.
In een vervuilde omgeving kun je ook kiezen voor een lager dat geheel of gedeeltelijk gemaakt is van keramische materialen, zoals siliciumnitride of zirconia. Bij een zijn de binnenring en de buitenring van metaal, maar de kogels zijn keramisch. Het voordeel van keramische materialen in een vervuilde omgeving is dat ze veel harder zijn dan vuil. Je hebt dan geen afdichting meer nodig; de kogels verpulveren het vuil, waarna ze het afgebroken vuil het lager uit werken. Lagers met keramische onderdelen kosten over het algemeen echter wel een stuk meer dan stalen lagers.
Is de as goed uitgelijnd?
Een lager werkt het beste als de as waar het op gemonteerd is perfect recht is. Dan worden de kogels en de ringen bij gebruik namelijk gelijkmatig belast. Niet iedere as is echter even recht. Door montagefouten of aanhoudende belasting kan een as krom of scheef zijn. In dat geval heb je een nodig. Praktisch gezien houdt dat in dat de binnenring op de as zich vrij kan instellen ten opzichte van de buitenring. Op die manier kunnen statische of dynamische uitlijnfouten, scheefstellingen en asdoorbuigingen worden gecompenseerd, al is bij scheefstellingen boven de 7° een nieuwe as wenselijk.
Toen het Zweedse begin vorige eeuw het op de markt bracht, bracht dat een revolutie in de lagermarkt teweeg. Deze kogellagers hebben twee rijen kogels tussen de binnenring en de buitenring, die een loopvlak aan de binnenzijde van de buitenring delen. Ook kunnen compenseren voor de rotaties van verkeerd uitgelijnde assen. Eenrijige tonlagers zijn geschikt voor een afwijking tot 2°, terwijl tweerijige uitlijnfouten van 4° tot 7° kunnen opnemen. zijn de enige zelfinstellende rollagers die naast radiale ook axiale krachten kunnen verwerken.
Als een rollager twee rijen rollichamen heeft, betekent dat overigens niet automatisch dat het lager zelfinstellend is. Er zijn bijvoorbeeld ook kegellagers met twee of zelfs vier rijen rollichamen. In dat geval zorgen de extra rijen rollichamen ervoor dat het lager beide kanten op axiaal te belasten is. Met slechts één rij rollichamen kunnen deze lagers slechts eenzijdig axiale krachten verwerken.
Hoeveel speling heeft het lager nodig?
De interne lagerspeling is de hoeveelheid ruimte die er tussen de kogels of de rollichamen en de ringen is zodra het lager niet belast wordt. Idealiter is de interne lagerspeling zo klein mogelijk, maar niet zo klein dat het lager niet meer vrij kan bewegen. Een stelregel die algemeen wordt gehanteerd is dat een speling van 0,01 mm of 10 micrometer per millimeter van de binnendiameter acceptabel is. Toch zijn er ook situaties waarbij het wenselijk is om wat meer speling te hebben dan gebruikelijk. Dan heb je een lager nodig dat in een hogere spelingsklasse zit.
Het belangrijkste voorbeeld hiervan is een hoge omgevingstemperatuur. Omdat de meeste lagers gemaakt worden van staal of staallegeringen, zet het materiaal uit bij hitte. Als je in een relatief hete omgeving lagers met een normale lagerspeling gebruikt, is de kans groot dat ze vast zullen lopen of meer wrijving veroorzaken dan normaal. Verder kan het in zo’n geval voorkomen dat de binnenring heter wordt dan de buitenring – of andersom – en daardoor sneller zal slijten. Een lager in de spelingsklasse C3 of C4 is in zo’n omgeving aan te raden. Dat is overigens ook het geval als beide ringen een perspassing hebben.
Aan de andere kant is het belangrijk om in de gaten te houden dat de speling van het lager bij gebruik niet te hoog is. In dat geval biedt het lager namelijk onvoldoende ondersteuning bij de rotaties van de as. Dit kan tot overmatige trillingen en geluidsoverlast leiden. Een ander risico bij een hogere lagerspeling dan noodzakelijk is dat delen van het lager zwaarder belast zullen worden, waardoor deze een stuk sneller slijten.
Welk merk lager heb je nodig?
Er zijn verschillende fabrikanten die lagers produceren. Alle merken die via de online shop van Twenty4Bearings te verkrijgen zijn staan bekend om hun betrouwbare kwaliteit. Zo is het al eerder genoemde SKF door de jaren heen uitgegroeid tot de grootste lagerfabrikant ter wereld. Het bedrijf maakt vrijwel alle soorten lagers en een goede kwaliteit is altijd gegarandeerd. Ook de andere merken in ons assortiment leveren lagers van hoogwaardige kwaliteit. Hierbij kun je denken aan andere Europese fabrikanten, zoals het Oostenrijkse en het Duitse , maar ook topmerken van buiten Europa, zoals de Japanse fabrikanten en .
Sommige merken in ons assortiment zijn specialisten. Zo is een pionier op de lagermarkt doordat het de naaldkooi uitvond. Nog altijd is het Duitse bedrijf gespecialiseerd in naaldlagers en andere . is de uitvinder van het kegellager. Naast een ruim assortiment aan Timken kegellagers hebben we echter ook kogellagers en afdichtingen van de Amerikaanse fabrikant in het assortiment. zijn het terrein van echte specialisten, zoals het Japanse , al vind je in ons assortiment ook lineaire lagers van uitstekende kwaliteit van fabrikanten als NSK, NTN, INA en het Franse .
Bij Twenty4Bearings onderhouden we goede contacten met onze leveranciers. De lagers die het meest gebruikt worden van deze merken houden we standaard op voorraad, zodat we deze snel naar je toe kunnen sturen zodra je ze nodig hebt. Minder gangbare onderdelen van deze en nog veel meer merken kunnen we in de meeste gevallen echter ook snel op voorraad krijgen.
Hulp nodig bij het juiste lager kiezen?
Weet je niet zeker welk type lager het beste past bij hoe jij het wilt toepassen? Neem dan contact op met de lagerexperts van onze klantenservice en leg ze de situatie voor waar je de lagers voor wilt gebruiken. Ze helpen je graag verder.