Wat zijn de gevolgen van het verkeerde lager gebruiken?
Een lager uitzoeken bij de toepassing waarvoor je het nodig hebt en de omgeving waarin het gemonteerd gaat worden is heel belangrijk. Het verkeerde lager kan namelijk voor problemen zorgen, zowel voor het lager zelf als voor de as en de omringende onderdelen. Maar wat zijn de gevolgen van het verkeerde lager gebruiken? We nemen de verschillende scenario’s met je door.
Onvoldoende draagcapaciteit
staan tijdens het gebruik onder druk. Wat precies het juiste lager is voor de toepassing die je voor ogen hebt is afhankelijk van die belasting. Hierbij spelen verschillende factoren een rol, zoals hoe zwaar het lager belast wordt, waar de belasting precies vandaan komt en hoe snel het lager onder die belasting moet roteren. Als de draagcapaciteit van een lager overschreden wordt, ontstaat er meer wrijving bij de rotaties en dat is nu net wat een lager moet voorkomen. Te zwaar belaste lagers zullen een stuk sneller slijten. Bovendien kan de wrijvingswarmte die ontstaat omliggende onderdelen beschadigen.
Als een lager te zwaar wordt belast, is dat vaak duidelijk te horen. Er ontstaat bijvoorbeeld speling doordat er stukken uit de loopbanen slijten, wat trillingen en geluiden oplevert. Bij overmatige wrijvingshitte lekt er bovendien smeervet uit het lager, waardoor het kan verbranden of de metalen onderdelen direct over elkaar rollen, met nog meer wrijving als gevolg. Merk je dit op? Vervang de lagers dan zo snel mogelijk door lagers met voldoende draagcapaciteit. met cilindrische rollichamen zijn over het algemeen geschikt voor hogere belastingen, terwijl in de regel bij hogere snelheden te gebruiken zijn.
Heb je wel het juiste type lager gemonteerd, dan heb je wellicht een exemplaar met dikkere ringen nodig. Een of heeft bijvoorbeeld dikkere ringen dan een . Daardoor zijn ze zwaarder te belasten, maar minder geschikt voor hoge toerentallen.
Lagers voor belasting in de verkeerde richting
Zodra een lager in gebruik genomen wordt, wordt het belast. Deze belasting kan in de lengterichting van de as optreden (axiaal) of haaks op de as, bijvoorbeeld door het gewicht dat erop rust (radiaal). De zijn over het algemeen primair ontworpen om zoveel mogelijk radiale belasting op te nemen, maar er zijn ook lagers die speciaal voor axiale belastingen bedoeld zijn. Die laatste staan bekend als . Het is cruciaal om het juiste lager uit te zoeken bij in welke richting ze belast worden, anders krijg je vrijwel direct met problemen te maken.
Wordt een zuiver radiaal lager axiaal belast, dan worden de rollichamen of de kogels richting de buitenring gedrukt. Voor een optimale krachtverdeling moeten ze juist in het midden blijven. Het gevolg van de verkeerde belastingrichting is dat het lager vrijwel direct met zeer veel wrijving te maken krijgt, met oververhitting en versnelde slijtage als gevolg. In extreme gevallen kan het lager zelfs uit elkaar vallen. Axiale lagers bij radiale belasting gebruiken zorgt er dan weer voor dat de rollichamen uit hun baan schieten. Hierdoor gaan de lagers zelf direct kapot, maar ook de as kan hierbij schade oplopen.
Treedt er zowel axiale als radiale belasting op? Dan kies je voor een lager voor gecombineerde belastingen. kunnen enige axiale belasting aan, maar en nemen beide soorten krachten in ongeveer gelijke mate op. Axiaal zijn ze vaak maar in één richting te belasten, maar dat is eenvoudig op te lossen door er twee gespiegeld op de as te monteren.
Geen afdichting in een vervuilde omgeving
Vaak worden lagers gebruikt in omgevingen waarin sprake is van stofvorming of ander vuil. Gebruik je in zo’n omgeving een open lager, dan zal het vuil binnen de kortste keren tussen de kogels of rollichamen terechtkomen. Bewegen deze continu langs het vuil, dan krijg je al snel met slijtage te maken. Een lager met een afdichting voorkomt dit. Meestal zitten de stalen of rubberen afdichtingsringen van een lager aan beide zijden, maar als de lagers slechts eenzijdig aan vuil blootgesteld worden, kun je ook een eenzijdig afgedicht lager gebruiken. Afdichtingsringen houden bovendien het smeervet in het lager voor een langere levensduur.
Wel is het belangrijk om de juiste afdichting bij de omstandigheden en de toepassing uit te zoeken. Een rubberen afdichtingsring aan beide zijden, te herkennen aan het achtervoegsel 2RS of DDU, sluit beter af, omdat het rubber door een groef in de binnenring loopt. Dit creëert echter wel een slepende afdichting, waardoor dit soort lagers minder snel kunnen roteren dan open varianten met dezelfde binnendiameter. Stalen afdichtingen aan beide zijden, te herkennen aan het achtervoegsel ZZ of 2Z, maken geen contact met de binnenring en kunnen dus sneller roteren. Door de kleine opening zijn ze echter niet geschikt voor vochtige omgevingen.
Onvoldoende speling tijdens het gebruik
Idealiter is er zo min mogelijk speling als een lager in gebruik is. Te weinig speling is echter ook mogelijk. Er moet namelijk nog wel enige ruimte overblijven, anders loopt het lager vast. Onder de meeste omstandigheden volstaat een lager met normale lagerspeling, maar bij hoge temperaturen kan het metaal bijvoorbeeld uitzetten, waardoor een grotere speling nodig is. Kogellagers in de spelingsklasse C3 zijn heel gangbaar. Extreem hoge temperaturen of lagers waarvan zowel de binnenring als de buitenring met een perspassing gemonteerd moet worden vragen om een grotere interne speling, zoals C4 of C5.
C1 en C2 bieden juist minder speling dan normale lagers. Deze worden onder meer gebruikt in zeer koude omgevingen of als er zo min mogelijk trillingen mogen zijn. Ook als de binnenring en de buitenring los in het lager zitten is een C2 lager de beste optie.