Wat is de functie van twee rijen rollichamen in een lager?
De meeste kogellagers en rollagers hebben één rij kogels of rollichamen tussen hun binnenring en hun buitenring. Daarmee zijn ze een bijzonder compacte manier om onderdelen te helpen met zo min mogelijk wrijving te roteren. Maar er zijn ook lagers die twee rijen van dit soort rollende elementen tussen hun ringen hebben. Wat is de functie van twee rijen kogels of rollichamen in een lager en wanneer gebruik je zulke lagers? We leggen het uit.
Zelfinstellende lagers voor bij uitlijnfouten
Niet alle en met twee rijen kogels of rollichamen hebben dezelfde functie. De meest gebruikte van deze hebben echter zelfinstellende eigenschappen. Dat houdt in dat de binnenring als het ware vrij kan bewegen ten opzichte van de buitenring zonder dat onderdelen van het lager loslaten. Het vroegste voorbeeld hiervan is het dat de Zweedse fabrikant begin vorige eeuw uitvond. Bij zelfinstellende kogellagers lopen beide rijen kogels over hetzelfde loopvlak aan de binnenzijde van de buitenring. Dit maakt het mogelijk voor de binnenring om zichzelf in te stellen ten opzichte van de rest van het lager.
Dit is vooral handig als je met statische en dynamische uitlijnfouten te maken hebt. Dat kan onder meer komen door een scheve of kromgebogen as. Ook scheefstand door verkeerd gemonteerde onderdelen kan tot uitlijnfouten leiden. De constructie van een zelfinstellend kogellager zorgt ervoor dat uitlijnfouten tot maar liefst 4° gecompenseerd kunnen worden. Bij gebruik van een eenrijig zouden de optredende krachten in zo’n geval ongelijk over de kogels verdeeld worden, met vervroegde slijtage en uitval tot gevolg. Als je een zelfinstellend kogellager gebruikt, hoeft de as waar je hem op monteert niet perfect recht te zijn.
Naast uitvinder SKF vind je in ons assortiment ook zelfinstellende kogellagers van topmerken als , , en . Op al deze merken kun je rekenen als er statische en dynamische uitlijnfouten gecompenseerd moeten worden. Ook kunnen zichzelf instellen. Daar worden vooral tweerijige voor gebruikt, maar zelfs eenrijige tonlagers hebben zelfinstellende eigenschappen.
Tweezijdige axiale krachten verwerken
Als de rollende elementen in het lager geen kogels, maar cilinders zijn, is er een kans dat de lagers niet zelfinstellend zijn. zijn bijvoorbeeld bedoeld om zowel radiale als axiale krachten op te nemen als deze gelijktijdig of wisselend optreden. De meeste soorten lagers kunnen namelijk slechts beperkt of zelfs helemaal geen axiale belastingen verwerken. Door de conische loopbanen kunnen kegellagers wel wisselende of gecombineerde belastingen opnemen. kunnen dat ook. Dat zijn weliswaar kogellagers, maar hun loopbanen zijn ten opzichte van elkaar verschoven. Met één rij kogels of rollichamen zijn de lagers echter slechts eenzijdig axiaal belastbaar.
Het is niet moeilijk om met twee hoekcontactlagers of kegellagers een constructie te realiseren waarbij in twee richtingen axiale belastingen opgenomen kunnen worden. De enige vereiste is dat de lagers dan in tegengestelde richtingen op de as gemonteerd worden. Een kegellager met twee rijen rollichamen of een hoekcontactlager met twee rijen kogels is echter een compactere oplossing. Als de inbouwruimte beperkt is, is zo’n tweerijig lager ideaal. bieden eveneens de mogelijkheid om met een zeer compact lager zowel radiale belastingen als axiale belastingen in beide richtingen op te nemen, maar die hebben slechts één rij kogels tussen hun ringen.
Je vindt bij ons onder meer , SKF hoekcontactlagers, SKF kegellagers en NKE hoekcontactlagers en kegellagers met twee rijen rollende elementen tussen de ringen.
Andere voordelen van tweerijige lagers
Van alle soorten lagers die er zijn hebben zelfinstellende kogellagers de laagste wrijvingscoëfficiënt. Wanneer je een zelfinstellend kogellager gebruikt, treedt er dus aanzienlijk minder wrijving op dan met ieder ander type lager met dezelfde binnendiameter. Dit maakt tweerijige kogellagers ideaal voor gebruik bij hoge snelheden, maar ze zijn ook een stuk stiller dan andere alternatieven. Daarom wordt er in apparaten die bij voorkeur zo stil mogelijk zijn vaak voor een tweerijig lager gekozen. Voorbeelden hiervan zijn airconditioning, ventilatoren en huishoudelijke apparaten. Zo zul je niet snel last hebben van het geluid dat het lager maakt.
Omdat er minder wrijving optreedt, zal een zelfinstellend kogellager bij een vergelijkbaar gebruik minder snel slijten dan een eenrijig exemplaar. Dat maakt het in sommige gevallen wenselijk om een tweerijig exemplaar op een plek te monteren die moeilijk te bereiken is. Een minder snelle slijtage betekent namelijk dat je de lagers minder vaak hoeft bij te smeren of te vervangen. In zo’n geval is het wel raadzaam om voor een te kiezen. Deze beschermen de kogels tegen vuil van buitenaf, maar houden ook het smeer in het lager.
Verder kunnen tweerijige lagers radiaal zwaarder belast worden dan eenrijige exemplaren, omdat de krachten in dat geval over een groter aantal rollende elementen verdeeld kunnen worden. Tweerijige lagers zijn normaal gesproken alleen breder dan eenrijige exemplaren; als de binnendiameter bij beide soorten hetzelfde is, is de buitendiameter dat meestal ook.