Welke soorten gewrichtslagers zijn er?
De meeste lagers in ons assortiment maken bewegingen mogelijk door de kogels of cilindrische rollichamen tussen de binnenring en de buitenring. Gewrichtslagers hebben dit soort rollende elementen niet. In plaats daarvan bewegen de onderdelen direct over elkaar heen. Hoe dat precies gebeurt verschilt per soort. Maar welke soorten gewrichtslagers zijn er en wanneer gebruik je welk type? We nemen het graag met je door.
Radiale gewrichtslagers
Radiale bestaan uit alleen een binnenring en een buitenring. Deze bewegen direct over elkaar heen, al zit er op zijn minst een smeerfilm tussen de ringen om wrijvingsarme bewegingen te garanderen. Dat is het geval als de ringen van staal of een combinatie van staal en brons gemaakt zijn. Er zijn echter ook radiale gewrichtslagers die uitgerust zijn met een glijlaag van PTFE. Door die glijlaag zijn deze lagers volledig onderhoudsvrij. Andere exemplaren moet je met enige regelmaat smeren om te garanderen dat de ringen met een minimum aan wrijving over elkaar heen kunnen bewegen.
Door hun constructie kunnen radiale gewrichtslagers goed met wisselende belastingen omgaan, ook als er daarbij sprake is van schok- of stootbelasting. Zoals de naam van dit type lagers verraadt, zijn ze in eerste instantie ontworpen om radiale belastingen op te nemen. Ze kunnen echter ook in beperkte mate axiale belastingen opnemen. Radiale gewrichtslagers zijn te herkennen aan een serienummer dat met GE begint, gevolgd door de binnendiameter in millimeters. Voorbeelden zijn de veelgebruikte GE60 ES-2RS lagers, GE35 ES-2RS lagers en GE35 TXE-2LS lagers. Radiale gewrichtslagers zijn met verschillende afdichtingen verkrijgbaar om de lagers tegen vuil en lekkend smeervet te beschermen.
Axiale gewrichtslagers
Axiale gewrichtslagers zijn in de eerste plaats bedoeld om axiale belastingen op te nemen, al kunnen veel exemplaren ook een gecombineerde belasting aan, zolang de radiale belasting niet hoger dan 50 procent van de axiale belasting is. Treedt er meer belasting op? Dan raden we aan om een axiaal gewrichtslager te combineren met een radiaal gewrichtslager uit de GE-serie of een hoekcontact gewrichtslager te gebruiken. Axiale gewrichtslagers kunnen zoveel axiale krachten opnemen omdat ze uit een convexe asschijf en een concave huisschijf bestaan, vaak in combinatie met een glijlaag van staal, PTFE of met glasvezel versterkt kunststof.
Een groot voordeel van het ontwerp van axiale gewrichtslagers is dat ze afneembaar zijn. Dat betekent dat de asschijf en de huisschijf los van elkaar gemonteerd kunnen worden. Daardoor kun je bij een defect eventueel ook alleen het beschadigde onderdeel vervangen. Axiale gewrichtslagers kunnen zelfs bij kleine uitlijnfouten voor een gelijkmatige overdracht van krachten zorgen. Dit type is te herkennen aan een serienummer dat begint met GX, gevolgd door de binnendiameter in millimeters. Een GX20 F-lager is dus een axiaal gewrichtslager met een boring die 20 mm in doorsnede is. Vrijwel al onze axiale gewrichtslagers zijn .
Hoekcontact gewrichtslagers
Als er tegelijkertijd of afwisselend radiale en axiale belastingen optreden die ongeveer even zwaar zijn, is een hoekcontact gewrichtslager de beste keuze. Hoekcontact gewrichtslagers zijn bolvormig en hun loopvlakken hellen als het ware onder een hoek ten opzichte van de as. De axiale belasting die deze lagers aankunnen wordt hoger naarmate deze contacthoek groter wordt. Het ontwerp van een hoekcontact gewrichtslager maakt het mogelijk om momentvrij bewegingen en krachten over te brengen. Hiermee kunnen buigspanningen in de constructie worden vermeden. Net als axiale gewrichtslagers hebben hoekcontact gewrichtslagers een afneembaar ontwerp. Je kunt de binnenring en de buitenring dus los van elkaar monteren.
Houd er wel rekening mee dat een enkel hoekcontact gewrichtslager axiale krachten in slechts één richting kan opnemen. Dat is bij reguliere ook zo en gelukkig is bij hoekcontact gewrichtslagers de oplossing even eenvoudig als er axiale belasting in beide richtingen optreedt: dan kun je er twee in tegengestelde richtingen op de as monteren. Het merendeel van de hoekcontact gewrichtslagers in ons assortiment behoort tot de GAC-serie. Deze lagers zijn standaard uitgerust met een glijlaag van staal, PTFE of met glasvezel versterkt kunststof. Het cijfer na GAC is de binnendiameter van het lager in millimeters.
Stangkoplagers
Stangkoplagers zijn in feite lagerhuizen met schroefdraad waar een gewrichtslager in geïntegreerd is. In de meeste gevallen wordt een stangkop op een hydraulische of pneumatische zuiger aangesloten. Het lager in de stangkop zorgt er vervolgens voor dat de as stabiel kan bewegen. De meeste stangkoplagers zijn uitgerust met een radiaal gewrichtslager. Ze kunnen daardoor trekkende of drukkende radiale krachten opnemen en overbrengen. De overdracht van krachten gebeurt momentvrij. De bewegingen die een stangkoplager kan verwerken kunnen roterend zijn, maar ook oscillerend of zwenkend. Anders dan een los gewrichtslager zijn stangkoplagers echter niet geschikt voor verkeerd uitgelijnde assen.
Dankzij hun ontwerp zijn stangkoplagers eenvoudig te monteren. Vaak heeft de behuizing van een stangkoplager een linksdraaiende of rechtsdraaiende vrouwelijke binnendraad en een mannelijke buitendraad. Er zijn echter stangkoplagers met verschillende soorten schroefdraad verkrijgbaar, dus er is er voor iedere toepassing wel een te vinden. Het draadtype is vaak aan het serienummer af te lezen. Zo hebben GAK lagers een buitendraad en GIK lagers een binnendraad. GIL lagers hebben ook een binnendraad, maar met een langere schacht aan de behuizing dan GIK lagers.
GF lagers hebben een onderhoudsvrije glijlaag, wat ze ideaal maakt voor toepassingen waar smeren lastig is. GIH lagers zijn eveneens onderhoudsvrij en daarnaast versterkt, zodat ze radiaal zwaarder te belasten zijn en hogere temperaturen kunnen verdragen. Het eerste cijfer in het serienummer van een stangkoplager is de binnendiameter van het lager in millimeters.
Glijlagers
Een afwijkende categorie binnen ons assortiment aan gewrichtslagers zijn onze . In plaats van een binnenring en een buitenring bestaan deze lagers uit een enkele ring waar de as lineair of roterend doorheen beweegt. Soms geven rollende elementen aan de binnenzijde de krachten door, zoals de kogels die je normaal gesproken in een aantreft. Nog veel vaker zitten er echter geen andere onderdelen tussen de ring en de as. Er moet wel altijd een smeerfilm tussen de as en het lager aanwezig zijn om te garanderen dat de wrijving die bij een glijdende beweging onvermijdelijk optreedt minimaal blijft.
De materialen waar glijlagers van gemaakt worden zorgen ervoor dat de smeermiddelen op hun plek blijven. Sinterbrons is hier een voorbeeld van. Dit is een poreuze soort brons die smeervet opslaat in zijn poriën en zo als het ware zichzelf smeert. Verder is het een groot voordeel dat een glijlager zeer weinig montageruimte vereist. De buitendiameter is over het algemeen maar enkele millimeters groter dan de binnendiameter. Voor dat formaat kunnen glijlagers echter verrassend zwaar belast worden, al zijn ze geschikt voor lagere snelheden dan de meeste soorten lagers.
De serienummers van glijlagers beginnen met PA. Zogeheten hebben een serienummer dat met PAP begint, terwijl het serienummer van een flensbus met PAF begint. hebben een flens aan één uiteinde. Deze glijlagers nemen daardoor iets meer ruimte in, maar ze kunnen wel zwaarder belast worden. Bovendien isoleert de flens trillingen en schokken. Demontage wordt eveneens eenvoudiger door de flens.
Eenvoudig gewrichtslagers online bestellen
Bij Twenty4Bearings kun je ieder type gewrichtslager van topmerken als SKF, , en eenvoudig online bestellen. Gangbare gewrichtslagers houden we standaard op voorraad, zodat we ze razendsnel kunnen leveren als je ze nodig hebt. Dat geldt overigens ook voor alle andere die via onze online shop te bestellen zijn.