Wanneer gebruik je een pendeltonlager?
In de bouw, de landbouw, de mijnbouw, de zandwinning en verschillende industrietakken zijn pendeltonlagers of pendelrollagers heel gangbaar. Maar wanneer gebruik je een pendeltonlager precies? We leggen het uit.
Wat is een pendeltonlager precies?
zijn waarvan de rollichamen een afwijkende vorm hebben. Zoals de naam al verraadt zijn deze tonvormig: in plaats van rechte cilinders zijn ze in het midden wat boller dan aan de uiteinden. Deze rollichamen zijn in staat om zware tot zeer zware radiale belastingen op te nemen. De vorm van de rollichamen zorgt ervoor dat de belasting gelijkmatig over de rollichamen verdeeld wordt, zelfs als er radiale krachten optreden die zo hoog zijn dat een , een of een ander type rollager zou breken of op zijn minst veel sneller zou slijten dan onder normale omstandigheden.
Wat een van een regulier tonlager onderscheidt is het feit dat een pendeltonlager twee rijen rollichamen tussen de binnenring en de buitenring heeft. Dit heeft verschillende voordelen. Zo zorgt een dubbele rij rollichamen ervoor dat de lagering als geheel stabieler en stijver is. Dit is essentieel voor toepassingen die om precisie vragen. Verder maakt de tweede rij rollichamen het mogelijk om beperkt axiale krachten op te nemen. Omdat pendeltonlagers primair voor radiale krachten ontworpen zijn, is de maximale axiale belasting echter vele malen lager dan de maximale radiale belasting. Daarnaast kunnen meer rollichamen simpelweg hogere belastingen verwerken.
Een andere bijzondere eigenschap van pendeltonlagers is het bolvormige loopvlak dat deze aan de binnenzijde van hun buitenringen hebben. Hierdoor zijn de lagers in staat om zichzelf ten opzichte van de binnenring en de as in te stellen. Dat betekent dat de as waar het lager op gemonteerd wordt niet perfect recht hoeft te zijn. Pendeltonlagers kunnen door zichzelf in te stellen uitlijnfouten en scheefstellingen van 1° tot 3° compenseren. Hierbij zullen de lagers gelijkmatig belast blijven worden. Houd er wel rekening mee dat de maximale afwijking afneemt naarmate de belasting hoger wordt.
Welke soorten pendeltonlagers zijn er?
Pendeltonlagers zijn er in verschillende soorten en maten. Qua afmetingen is het belangrijk dat de binnendiameter gelijk is aan de diameter van de as. De binnenring moet namelijk stevig om de as passen om soepele, wrijvingsarme rotaties te kunnen garanderen. Voor de toepassingen waarvoor ze doorgaans gebruikt worden zijn vaak grote pendeltonlagers nodig. Aan het vijfcijferige serienummer zijn de afmetingen snel te achterhalen. De laatste twee cijfers zijn namelijk de binnendiameter in millimeters gedeeld door vijf. De veelgebruikte 23236 lagers hebben dus een boring met een diameter van 180 mm in het midden. Voor montage is hydraulisch gereedschap gewenst.
Van alle soorten pendeltonlagers komen exemplaren met conische boringen het meest voor, maar pendeltonlagers met cilindrische boringen zijn eveneens verkrijgbaar. Daarnaast zijn er pendelrollagers die voor specifieke toepassingen ontwikkeld zijn. Een veelgebruikt voorbeeld is een exemplaar met het achtervoegsel CC. Dit geeft aan dat het lager is uitgerust met verbeterde rolgeleiding. Hierdoor zal het lager soepeler roteren, waardoor de wrijving lager uitvalt en er ook minder warmteontwikkeling in het pendelrollager is. Afhankelijk van hoe zwaar het lager belast wordt kan dit de levensduur van het onderdeel aanzienlijk verlengen en de prestaties die het levert flink verbeteren.
Om het onderhoud aan pendeltonlagers zo eenvoudig mogelijk te maken, is het tegenwoordig gebruikelijk dat de lagers zijn uitgerust met een smeergroef in de buitenring. Hierdoor hoef je het lager niet van de as te halen om het te smeren. Als gevolg daarvan hoeft de machine of het apparaat waar het pendeltonlager in zit minder vaak en minder lang stil te staan. De meest voorkomende variant is te herkennen aan het achtervoegsel W33. Deze lagers hebben een smeergroef met drie smeergaten in de buitenring. Dit achtervoegsel is vooral vaak te zien bij SKF lagers; veel andere merken gebruiken het nieuwere achtervoegsel S.
Wanneer gebruik je beter geen pendeltonlagers?
Omdat de rollichamen in een pendeltonlager (grotendeels) cilindrisch van vorm zijn, maken ze een lijncontact met de loopvlakken aan de binnenzijde van de binnenring en de buitenring. Daardoor is er meer contactoppervlak dan bij de kogels van een kogellager. Dat betekent dat de lagers radiaal zwaarder te belasten zijn, maar ook dat er meer wrijving optreedt als het lager in gebruik is. We raden daarom aan om pendeltonlagers alleen te gebruiken bij lage tot middelhoge snelheden. Als het de belasting aankan, is een eenrijig het meest voor de hand liggende alternatief als het toerental te hoog is voor een pendeltonlager.
Het feit dat pendelrollagers relatief veel inbouwruimte nodig hebben kan ook een nadeel zijn als die ruimte er nauwelijks of niet is. Een is een compactere optie voor een toepassing waarbij uitlijnfouten gecompenseerd moeten worden. Is de as wel recht en is er geen risico dat hij scheef of krom wordt door de belasting die optreedt? Dan is een naaldlager de beste compacte optie om hoge tot zeer hoge radiale krachten te verwerken.