Kun je een afgedicht lager smeren?
De aanwezigheid van een smeerfilm is belangrijk om ervoor te zorgen dat een lager langdurig wrijvingsarm kan roteren. Als er een dunne laag smeermiddel tussen de kogels of rollichamen en de loopvlakken zit, zullen de onderdelen namelijk niet direct over elkaar heen rollen en wordt daarmee veel wrijving weggenomen. Open lagers moeten regelmatig gesmeerd worden. In een niet-hygiënische omgeving heb je echter afgedichte lagers nodig. Maar kun je een afgedicht lager smeren? En hoe ga je dan te werk? We leggen het uit.
Lagers met één afdichting smeren
Een lager kan aan één of beide kanten afgedicht zijn. die maar aan één kant afgedicht zijn, kun je aan de open kant bijsmeren. Het is ook aan te raden om dat met enige regelmaat te doen. Door de open kant kan smeervet uit het lager lopen of vuil in het smeermiddel terechtkomen. Door geregeld het vervuilde vet uit het lager te halen, het lager te reinigen en schoon smeervet in het lager te doen haal je in feite alles uit een eenzijdig afgedicht lager. Zo blijft het smeervet schoon en voorkom je versnelde slijtage of defecten.
Hoe vaak je een eenzijdig afgedicht lager smeert is afhankelijk van verschillende factoren. Welk smeermiddel je gebruikt bijvoorbeeld. Hoge rotatiesnelheden of temperaturen vragen om smeerolie en dat vervang je over het algemeen elke 3 tot 12 maanden, al is het zeker mogelijk dat je in een zwaar verontreinigde omgeving iedere maand moet smeren. In de meeste gevallen wordt echter smeervet gebruikt. Daarmee is het bij een gebruikstemperatuur van niet meer dan 100 °C in een hygiënische ruimte vaak al genoeg om ieder jaar één à twee keer te smeren. Factoren als gebruik, vuil, extreme temperaturen en zware belastingen vragen om meer onderhoud.
Eenzijdige lagers smeren is eenvoudig. Omdat zo’n wentellager een open kant heeft, kun je daar eenvoudig nieuw smeervet in aanbrengen. Vergeet voor het smeren niet de lagers grondig te reinigen en te laten drogen. Daarmee voorkom je dat oud, mogelijk vervuild smeervet opnieuw in het lager terechtkomt en daar schade aan de kogels of rollichamen aanricht. Sommige machines zijn uitgerust met een automatisch smeersysteem voor lagers. Heeft de machine waar je het lager in gaat monteren dat niet? Gebruik dan een accuvetpistool, een vetafvuller of een vetpomp, eventueel in combinatie met een vetmeter, zodat je niet te veel smeermiddel aanbrengt.
Lagers met twee afdichtingen smeren
Lagers die aan beide kanten afgedicht zijn worden aanzienlijk vaker gebruikt dan lagers met één afdichting. 2RS lagers worden meer gebruikt dan welk ander type lager dan ook. Deze lagers hebben rubberen afdichtingsringen aan beide kanten, waardoor het lager geen opening meer heeft om het makkelijk te smeren. We raden met klem af om 2RS lagers bij te smeren. Hiervoor zou je namelijk beide rubberen ringen moeten verwijderen en de kans dat deze ringen bij het losmaken beschadigd raken is groot. Daarom worden 2RS lagers in veel gevallen geleverd met een levenslange hoeveelheid smeermiddel.
Door het ontwerp van dubbelzijdig afgedichte lagers is het in de regel ook niet noodzakelijk om bij te smeren. Het smeervet blijft schoon doordat de rubberen afdichtingsring de binnenkant van het lager tegen vuil beschermt. Daarnaast zorgt de rubberen afdichtingsring dat het smeervet in het lager blijft. Merk je dat de as waar het lager op zit niet helemaal soepel meer loopt? Dan kun je normaal gesproken beter het hele lager vervangen dan proberen het lager bij te smeren. Het verwijderen en terugplaatsen van de afdichtingsring neemt namelijk veel risico’s met zich mee.
Bij lagers die aan beide kanten met een metalen afdichtingsring zijn uitgerust, zogeheten ZZ lagers of 2Z lagers, is er een iets groter risico op vervuiling. Dit is zo omdat de afdichtingsringen geen contact met de binnenring maken en er dus nog een minuscule ruimte tussen de binnenring en de afdichtingsring is. Ook hier is het risico op beschadigingen echter groot als je de afdekplaatjes uit het lager haalt en raden we aan om een vervuild exemplaar te vervangen door een nieuw exemplaar. Ook deze lagers worden in de regel geleverd met een hoeveelheid smeermiddel die de hele levensduur meegaat.
Andere onderhoudsvrije en onderhoudsarme oplossingen
Onderhoudsvrije lagers kosten normaal gesproken meer dan onderhoudsplichtige lagers, maar in sommige gevallen compenseert het gebrek aan stilstand de hogere aanschafprijs volledig. Veel gewrichtslagers en glijlagers zijn uitgerust met een glijlaag van PTFE, waardoor ze geen smeermiddelen nodig hebben of zichzelf bij het gebruik smeren. Deze soorten lagers hebben door hun werking, waarbij de as direct door het lager glijdt, echter een vrij hoge wrijvingsweerstand, waardoor ze niet ideaal zijn voor continue hoge rotatiesnelheden.
Volledig keramische lagers zijn gemaakt van harde materialen die vuil verpulveren, maar deze lagers kosten aanzienlijk meer en zijn daarmee vooral geschikt voor specialistische toepassingen die om een uiterst corrosiebestendig lager vragen.