Wanneer gebruik je een losse passing bij een lager?
Bij de montage van een lager speelt de passing een belangrijke rol. Door een lager op de juiste manier op de as te monteren zijn wrijvingsarme rotaties en optimale prestaties gegarandeerd. Welke passing de juiste is voor welk onderdeel van het lager is vooral afhankelijk van welk onderdeel stilstaat en welke beweegt. Maar wanneer gebruik je een losse passing bij een lager? En hoe pak je dat precies aan? We nemen het met je door.
Waarom kiezen voor een losse lagerpassing?
De passing is simpelweg hoe stevig of los een lager op de as of in de behuizing gemonteerd is. Bij een losse passing is er altijd enige speling tussen het onderdeel en de ring van het lager waar dat onderdeel contact mee maakt. Is dat onderdeel de as, dan gaat het om de binnenring. Bij de buitenring gaat het meestal om de behuizing. Als een lager een losse passing op een van deze onderdelen heeft, betekent dat dat het onderdeel vrij ten opzichte van het lager kan bewegen – of andersom. De tegenhanger van een losse passing is een perspassing.
Voor de montage van een lager is het belangrijk om te weten welke passing nodig is. Monteer je met een perspassing terwijl een lossere passing noodzakelijk is, dan druk je de ringen en de kogels van een of de cilinders van een in elkaar. Het gevolg daarvan is dat er onvoldoende speling is om het lager wrijvingsarm te laten roteren. Het lager zal daardoor klemlopen of zoveel wrijving genereren dat het onderdeel oververhit raakt. Ook kunnen de ringen oprekken. Is de passing te los, dan verschuift het lager langzaam en zal de speling geleidelijk toenemen.
Perspassingen zijn gangbaarder dan losse passingen, maar er zijn toepassingen waarbij een losse passing de voorkeur heeft. De stelregel die vaak gebruikt wordt is dat een perspassing nodig is als de ring draait ten opzichte van de belastingrichting, terwijl een losse passing een goede optie is als de ring stilstaat ten opzichte van de belasting. Het is vrij gebruikelijk dat beide opties voorkomen in dezelfde constructie. In dat geval wordt de buitenring in de behuizing geperst en past de binnenring los op de as, of zit de buitenring los in de behuizing en wordt de binnenring op de as geperst.
Hoe monteer je een lager met een losse passing?
Over het algemeen is een lager met een losse passing eenvoudiger te monteren dan als er een perspassing nodig is. Om een lager in de behuizing of op de as te persen heb je namelijk een hydraulische of mechanische pers nodig en moet je goed opletten dat je alleen kracht uitoefent op de juiste onderdelen van het lager. Bij een losse passing is er altijd enige ruimte tussen de as of de behuizing en de ring van het lager. Hierdoor kun je het lager met de hand naar zijn plek schuiven. Een lager demonteren is bij een losse passing eveneens eenvoudig.
Vanwege de ruimte tussen de onderdelen bestaat er echter wel een risico dat het lager gaat schuiven of scheef komt te staan als er geen maatregelen getroffen worden om dat te voorkomen. Axiale fixatie is dus altijd nodig. Dit kun je onder meer doen met een asmoer, een eindplaat of een borgring. Verder is er een kans dat een ring met een losse passing gaat walsen. In dat geval draait de ring mee met de as of de behuizing. Dit zijn normaal gesproken vrij kleine bewegingen, maar die kunnen wel flinke slijtage veroorzaken.
Bij de montage van een lager is het hoe dan ook belangrijk dat de as schoon, droog en braamvrij is voor je aan de montage begint. Monteer je een lager met een losse passing, dan is dit nog belangrijker, omdat er een verhoogd risico is dat vuil op de as schade aanricht aan de ring van het lager.
Wanneer kies je beter niet voor een losse passing?
Zoals gezegd is een losse passing alleen een optie als de ring van het lager stilstaat ten opzichte van de belasting, maar zelfs dan zijn er nog situaties waarin een perspassing de voorkeur heeft. Bij hoge rotatiesnelheden is de speling van een losse passing onwenselijk, omdat het lager daardoor uit balans kan raken. Hierdoor zullen hevige trillingen ontstaan bij het gebruik van het lager, wat veel lawaai en vroegtijdige slijtage als gevolg heeft.
Ook bij zware belastingen en schokbelastingen is het een slecht idee om een losse passing te hanteren bij de montage van het lager. In zware industriële machines worden lagers daarom doorgaans eerst in de behuizing en vervolgens op de as geperst. Een losse passing gaat bij zware belastingen en schokbelastingen namelijk meteen kruipen of slippen, waardoor het vrijwel direct onherstelbaar beschadigd raakt. Daarnaast heb je bij een te losse passing bij schokbelastingen snel last van passingsroest.